Rất nhiều người chỉ bắt đầu nghĩ đến việc chăm sóc gan khi đi khám sức khỏe và thấy men gan tăng, gan nhiễm mỡ hoặc xuất hiện rối loạn tiêu hóa. Trong khi đó, gan là một trong những cơ quan hoạt động âm thầm và bền bỉ nhất trong cơ thể, gánh trên mình khối lượng công việc rất lớn mỗi ngày.
Sau tuổi 25, nhịp sống nhanh hơn, áp lực công việc nhiều hơn, thói quen ăn uống và ngủ nghỉ dễ xáo trộn.Tất cả những yếu tố này đều khiến gan phải làm việc nhiều hơn, nhưng lại ít khi được chú ý đúng mức.
Vậy gan đang làm gì cho cơ thể mỗi ngày?. Dấu hiệu nào cho thấy gan đang yếu dần?. Và chăm sóc gan thế nào để khoa học và bền vững?
Gan – “trạm lọc sống” hoạt động 24/7 của cơ thể
Gan nằm ở phía dưới cơ hoành bên phải, nặng trung bình khoảng 1,3–1,6kg, nhưng đảm nhiệm hơn 500 chức năng khác nhau. Có thể hình dung gan giống như một nhà máy xử lý trung tâm của cơ thể. Mọi dưỡng chất từ ruột sau khi được hấp thu đều đi qua gan để được chuyển hóa thành năng lượng hoặc vật liệu xây dựng tế bào. Cùng lúc đó, gan cũng lọc bỏ các chất độc từ rượu bia, thuốc, phụ gia thực phẩm, kim loại nặng và nhiều chất chuyển hóa khác.
Gan còn tham gia sản xuất protein quan trọng, tạo ra mật để tiêu hóa chất béo, và dự trữ các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K. Khi gan hoạt động trơn tru, các quá trình này diễn ra êm ái, giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định, làn da sáng hơn và hệ miễn dịch hoạt động tốt.
Khi gan bị quá tải hoặc tổn thương, những thay đổi này thường không diễn ra ngay lập tức. Bạn có thể chỉ cảm thấy mệt hơn, ăn kém hơn, da sạm hơn hoặc ngủ không sâu. Rất nhiều người nhầm lẫn những dấu hiệu này với stress hay thiếu ngủ mà không nhận ra gan đang phải gánh áp lực lớn.
Những thói quen khiến gan phải “gồng mình”
Phần lớn tổn thương gan đến từ những thói quen rất quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày.
Rượu bia là yếu tố điển hình. Khoảng 90% lượng cồn đi vào cơ thể được chuyển hóa tại gan. Quá trình này tạo ra các chất trung gian có thể gây tổn thương trực tiếp tế bào gan. Uống càng nhiều, gan càng phải làm việc cật lực và nguy cơ gan nhiễm mỡ, viêm gan do rượu càng cao.
Việc sử dụng thuốc kéo dài hoặc không đúng chỉ định cũng là một áp lực lớn. Gan phải xử lý hầu hết các loại thuốc, từ giảm đau, kháng sinh cho đến thực phẩm bổ sung. Khi dùng không cần thiết hoặc dùng kéo dài, gan không có đủ thời gian phục hồi.
Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, nước ngọt có ga làm mỡ tích tụ trong gan. Lâu dần, mỡ này cản trở hoạt động bình thường của tế bào gan và hình thành gan nhiễm mỡ. Ít vận động và thức khuya cũng là những yếu tố khiến gan khó tái tạo. Ban đêm là thời gian gan tập trung vào quá trình phục hồi. Khi ngủ không đủ, chu trình này bị gián đoạn.
Điều đáng nói là gan không có dây thần kinh cảm giác, nên rất hiếm khi gây đau. Khi có triệu chứng rõ ràng, tổn thương thường đã tồn tại trong thời gian dài.
Những dấu hiệu cho thấy gan đang yếu dần
Dù không gây đau, gan vẫn phát ra những tín hiệu khá đặc trưng khi bị quá tải. Nhiều người bắt đầu cảm thấy mệt mỏi kéo dài dù không làm việc nặng. Ăn uống kém hơn, dễ đầy bụng và khó tiêu. Da có xu hướng sạm màu, dễ nổi mụn hoặc ngứa không rõ lý do. Giấc ngủ cũng trở nên chập chờn, khó ngủ sâu.
Ở một số trường hợp, có thể xuất hiện vàng da hoặc vàng mắt nhẹ. Khi đi khám sức khỏe, những biểu hiện này thường đi kèm với men gan tăng hoặc hình ảnh gan nhiễm mỡ trên siêu âm.
Đây là giai đoạn rất quan trọng. Nếu điều chỉnh lối sống sớm, gan có khả năng phục hồi khá tốt.
Chăm sóc gan khoa học bắt đầu từ thói quen hằng ngày
Chăm sóc gan không cần những phương pháp phức tạp. Phần lớn hiệu quả đến từ việc duy trì các thói quen đơn giản nhưng đều đặn.
Chế độ ăn đóng vai trò then chốt.Việc giảm đồ chiên rán, nội tạng động vật và nước ngọt có ga giúp hạn chế mỡ tích tụ trong gan.
Tăng rau xanh và trái cây giàu chất chống oxy hóa hỗ trợ tế bào gan chống lại stress oxy hóa. Cá và đạm thực vật thường dễ tiêu và ít tạo gánh nặng chuyển hóa.
Rượu bia nên được hạn chế tối đa. Ngay cả lượng nhỏ nhưng dùng thường xuyên cũng có thể gây tích lũy tổn thương. Uống đủ nước giúp quá trình đào thải chất chuyển hóa diễn ra thuận lợi hơn. Vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp kiểm soát cân nặng và giảm mỡ gan. Ngủ đủ 7–8 giờ mỗi đêm cho gan thời gian tái tạo tế bào.
Trong nhiều trường hợp, chỉ riêng việc cải thiện lối sống đã giúp men gan và hình ảnh gan trên siêu âm cải thiện đáng kể.
Xem kỹ hơn 6 bí quyết giúp gan khỏe mạnh hơn ở đây
Những nhóm cần quan tâm đến gan nhiều hơn
Một số người có nguy cơ cao hơn trong việc gặp vấn đề về gan. Đó là người thừa cân hoặc béo bụng, người uống rượu bia thường xuyên, người dùng thuốc dài ngày và người có tiền sử bệnh gan trong gia đình. Với những nhóm này, việc kiểm tra gan định kỳ và điều chỉnh lối sống sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ tiến triển sang xơ gan hoặc các bệnh lý nặng hơn.
Chăm sóc gan là đầu tư cho sức khỏe lâu dài
Gan là cơ quan làm việc âm thầm nhưng ảnh hưởng đến gần như mọi hệ thống trong cơ thể. Khi gan khỏe, bạn cảm thấy nhiều năng lượng hơn, da và tiêu hóa cũng ổn định hơn.
Chăm sóc gan không phải là việc chỉ làm khi đã có bệnh. Đó là một quá trình bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong ăn uống, vận động và giấc ngủ mỗi ngày. Khi những thói quen này được duy trì, gan có khả năng tự phục hồi rất tốt và góp phần giữ cho cơ thể ở trạng thái cân bằng lâu dài.
Mọi chi tiết, xin liên hệ:
Fanpage: Bác sĩ Hiếu
Inbox: m.me/drhieu.aesthetic
Youtube: bacsihieu.vn/youtube